Bikken & Buizen

Zorgmomenten

Ja ja, mijn Boze Oude Vader krijgt ze: zorgmomenten! Degene die dat woord heeft bedacht, dient per ommegaande (en eventueel met terugwerkende kracht) aan een touwtje om zijn hals in de hoogst denkbare boom te worden gehesen.

Afijn, die 'momenten' dus: ze nemen in aantal toe nu vader weigerachtig blijft om zijn medicijnen tijdig in te nemen. Als ik pogingen in het werk stel om die pillen door zijn keelgat te krijgen, heb ik hier een huis vol herrie. Onder het motto "vreemde ogen dwingen" komen de thuiszorgzusters dat dus doen.

Met eten is het al precies hetzelfde liedje, alleen kunnen de zusters dat niet van me overnemen. Vader weigert categorisch het voedsel - dat door mij met veel zorg (maar steeds minder liefde) is bereid - tot zich te nemen.

Het Duitse biefstukje dat ik eergisteravond voor hem bakte vond ik later ondergedompeld in de jus-kom terug. Van de negentig schamele grammetjes die het schijfje woog, bleek na afloop van de maaltijd slechts éénderde afgesneden.
Toen ik nòg later die avond de koelkast open trok, trof ik daarin een bordvol snijbonen en patatten met - jawel - dat resterende dobbelsteentje vlees!

En zo gaat het nu al weken. Het maakt niet meer uit wàt ik hem voorzet: ook mijn verse boerenkool, zuurkool en hutspot (voorheen nog lievelingskostjes, voorzien van spek en worst) worden terzijde geschoven met de kwalificatie "niet lekker".

Aldus zijn we nu definitief in het bakjes- en blikjesstadium aanbeland, want dat 'voedsel' eet meneer - het mag inmiddels bekend worden verondersteld - wèl met smaak op.

De laatste keer dat ik uit vrije wil blikconserven heb ingeslagen moet meer dan vijftien jaar geleden zijn geweest, toen mijn hond nog leefde. Dat beest was dol op bami en nasi van Suzi Wan, die ik af en toe - bij wijze van Bonzo - voor hem kocht.

Voor vader schafte ik gisteren achtereenvolgens aan: ravioli-in-blik van Grand'Italia, chili con carne en boerenkool in bakjes van Struik en ingeblikte bami gorgeng van Kung-Fu (ook Struik dus).

Daar kan pa minimaal een week van... ehh... 'eten'.

AH-peldoorn

Het uit zijn krachten gegroeide dorp waar ik met frisse tegenzin woon, begint langzamerhand zowaar de eerste trekjes van een heuse stad te vertonen. De sterk gemoderniseerde en uitgebreide vestiging van Albert Heijn aan de Talingweg is daarvan een tekenend voorbeeld.

Ik wist na de heropening niet wat ik zag: brede paden, overzichtelijke schappen (wel even zoeken waar de spullen naartoe verhuisd waren), afsluitbare koelingen (dus niet alleen de vrieskasten), computerkassa's, en als klap op de vuurpijl een zelfbediend afrekenpunt. Dat laatste is geen primeur voor Apeldorp - een C1000 vestiging kende naar verluidt reeds een dergelijk systeem - maar voorwaar nog steeds een opzienbarend fenomeen!

Niet dat ik voornemens ben om van die zelfbedieningskassa gebruik te gaan maken, want ik ben te zeer begaan met het lot van de hardwerkende jongedames die de 'ouderwetse' lopende banden bedienen, en wier arbeidspositie te langen leste door dit nieuwe snufje onvermijdelijk op de tocht komt te staan. (En om een vriendelijk babbeltje met Ursela, Maria, Willemijn, Ernestine, Vera of Ines zit ik bovendien nooit verlegen, haha!)

Ook het assortiment van 'filiaal 1036' is met anderhalfduizend producten uitgebreid. Zowaar heeft men nu pastrami in de vitrine liggen... Helaas ontbreekt het paarderookvlees nog, dus daarvoor moet ik dan tòch weer naar de concurrent.
Ter gelegenheid van de feestelijke heropening ontving ik van de bedrijfsleider twee appeltaartjes: één omdat alle klanten die kregen, plus één omdat hij mij ‘zo'n aardige vent’ vindt...

---

Vandaag zou ik ter begeleiding van dit stukje wat foto's gaan maken maar dat is er wegens de winterse omstandigheden niet van gekomen: die houdt u dus nog van mij tegoed...

Peperkruidverwarring

Dit is de vrijwel letterlijke transcriptie van een conversatie die ik zopas voerde tijdens mijn bezoekje aan een brood- en banketbakkerij in de Apeldorpse buurtschap Ugchelen:

Bediende	: „	Kan ik u ergens mee helpen?”
© RJ	: „	Ja graag, ik ben op zoek naar pepernoten.”
Bediende	: „	Die liggen in het mandje voor u.”
© RJ	: „	Nee, dat zijn kruidnoten.”
Bediende	: „	Ohw, maar wij noemen dat 'pepernoten'.”
© RJ	: „	Mevrouw, al noemde u ze 'paaseieren'... het zijn en blijven kruidnoten.”
Bediende	: „	Waar u vandaan komt misschien, maar dit is de Veluwe.” (Kennelijk had ik mijzelf al verraden door mijn afwijkende accent...)
© RJ	: „	Daarvan ben ik me pijnlijk bewust! Goedendag...”

Trouwe lezers van dit blog snappen het al: èchte pepernoten zijn (net als vele andere producten) op de Veluwe kennelijk óók al niet verkrijgbaar, afgezien dan van de laffe hondebrokjes uit de supermarkt die daarvoor moeten doorgaan.

Enfin, desondanks wens ik u allemaal een heerlijk avondje... met of zonder pepernoten. Ik drink straks wel een glaasje bisschopswijn.

Uitgelachen

Middenstanders bestaan er in soorten: handelaren en 'zakenmensen'. Een èchte handelaar heb ik gevonden in mijn groenteboer, die als het moet door roeien en ruiten gaat om de spullen voorradig te krijgen die ik graag bij hem wil kopen.

De andere soort heb ik ontdekt in twee Keurslagers (één in Apeldoorn en één in een aanpalende buurtschap) die je recht in je gezicht uitlachen als je met een bestelling op de proppen komt die ze niet kunnen leveren, voornamelijk omdat ze niet eens weten waarover je het hebt.

"Domheid en trots bloeien op dezelfde rots..."

Onverholen spot zal dan ook uw deel zijn wanneer u - zoals ik vandaag - om 'panchetta' (Italiaans gedroogd buikspek) komt vragen.
Twee jaar geleden overkwam me precies hetzelfde tijdens mijn Veluwse strooptocht naar 'pastrami': Roemeens-Joods gerookt pekelvlees. Die bestelling leidde eveneens tot grote hilariteit onder het voltallige personeel en dito klandizie.

Beide delicatessen zijn in mijn voormalige woonplaats Amsterdam overigens op vrijwel elke straathoek verkrijgbaar, zonder dat je daarbij de hoon van de leverancier behoeft te verduren.

In de twee niet bij naam en toenaam te vermelden slagerijen verkoopt men balkenbrei (yuck) per kilogram; die vindt gretig aftrek onder inboorlingen. Voor heel veel anders ziet men in Apeldorp - bij vermeend 'gebrek aan vraag' - geen markt.

Resteert het gedrag van deze detaillisten: niet alleen is het hondsonbeschoft om ten overstaan van een volle winkel je clientèle af te zeiken (excusez le mot), het is - uit zakelijk oogpunt - ook nog eens bijzonder onhandig: mij zien ze in beide winkels namelijk niet meer terug!

P.S.: geheel tegen mijn gewoonte in heb ik de panchetta van Albert Heijn betrokken. Het was er zo goed als uitverkocht: hoezo 'geen vraag naar'?
En ohja, voordat ik het vergeet: uitstekende pastrami verkoopt men bij slagerij ter Weele, in (nota bene) de gehuchten Emst en Oene!

Zum kotzen

Mijn beide ouders hebben (hopelijk onbewust!) een nieuwe methode gevonden om mij de lust tot koken te ontnemen.

Elke avond als ik achter de plaat plaatsneem, zetten ze binnen zicht- en hoorafstand een treurpitprogramma aan dat 'De Centrale Huisartsenpost' heet. Een soort 'Vinger aan de pols' maar dan erger.

Terwijl de open wonden en etterende zweren over het beeldscherm dwarrelen - door de voice-over grafisch en tot in detail beschreven - moet ik trachten inspiratie te vinden tot het bereiden van een smakelijke maaltijd. Dat ik daarin de afgelopen dagen niet goed slaagde, mag geen verbazing wekken.

Anticiperend op het naderende onheil dezer dagelijks repeterende vorm van tv-leed-terreur, heb ik vandaag maar weer eens een bakje ingekocht. Meer specifiek: goulash van de firma Struik:

't Is Stuik, 't is Struik, 't is Struik wat ik gebruik... [sic]

(Zo, úw humeur is nu tenminste óók weer grondig naar de gallemiezen geholpen, hahaha!)

Het voordeel van deze werkwijze: ik kon kalm wachten tot dat ergerniswekkende buis-dictaat tot een einde was geraakt, om daarna tòch binnen een half uur de maaltijd gereed te hebben.

De goulash leukte ik op met blokjes gefruite paprika en knapperige erwtjes. Schaaltje witte rijst ernaast. Klaar.

Mijn ouders vonden het lekker... Ik maak da'lijk voor mezelf wel wat anders.

Pollandse champignons

Volgens mijn groenten- en fruitleverancier wordt er op grote schaal gemarchandeerd met 'Hollandse' champignons.

Voorheen werden die paddestoeltjes gewoon in Nederland gekweekt (doorgaans trouwens niet in Holland, doch grotendeels in Noord-Brabant of Limburg, maar dat terzijde) om tenslotte door Poolse werknemers te worden geoogst.

Enkele vaderlandse kwekers vonden dat maar omslachtig en hebben hun bedrijven in Polen uit de grond gestampt, waar ze op de 'Hollandse' manier zijn gaan telen, wat dat dan ook moge betekenen.

Vervolgens (en nog steeds volgens mijn groenteman) rijden ze 's nachts met volgeladen vrachtwagens naar Nederland, parkeren die trucks een uurlang op een bedrijf in - laten we zeggen: Grubbenvorst - en brengen hun negotie daarna als 'Hollands' aan de man (m/v).

Kan iemand dit verhaal bevestigen, en zoja: mag dit? Of zou dan als land van herkomst 'Polen' moeten worden vermeld?

La Baguette de Kernével

Als het om kaas gaat, vormt mijn mening geen maatstaf. Onderstaande opinie is dan ook nauwelijks relevant, want: volstrekt niet objectief. Ik vind vrijwel elke kaas lekker.

Vandeweek kocht mijn Wijze Oude Moeder 'aan de kar' van Jan Hardon (kaasvakman te Garderen) een Zuid-Bretons kaasje dat ik nog niet kende, genaamd La Baguette de Kernével.

Het idee voor deze fabriekskaas is (volgens de wikkel) geboren in het gehucht Kernével. Het verhaal wil dat de lokale kaasmaker - om het hart van de bakkersvrouw te winnen - een kaas heeft bedacht in de vorm van een broodje. (Ik vrees dat die Franse marketing-types al net zo'n dikke duim hebben als hier te lande.)

Hoe dan ook, terug nu naar die kaas: mooie oranje korst (eetbaar), roomwit en smeuiïg van binnen, met een vetgehalte van 21%. Een 'loopkaas', dus die moet in één keer op, anders kun je net zo goed gaan fonduen.

Geen probleem, want lievehemelnogantoezeg... dát was lekker! Leg er vooral ook een trosje zoete witte druiven naast: nee, niet die malle pitloze mormeltjes uit de supermarkt, maar de èchte, van de groenteman. Goeie combinatie, grandioos genieten...

Kaasvakman Jan Hardon

---

Twee recepten met La Baguette de Kernével:

Gegratineerde zeeduivel
Bretonse groenten-kaastaartjes

Vertraagde jutteperen

Niet alleen automobiele forenzen en treinreizigers kampen met vertragingen: ook jutteperen ondervinden daar hinder van.

Ze tuimelen momenteel en masse van hun fruitstammetjes maar verkrijgbaar zijn ze niet. Gevraagd naar de reden antwoordde mijn groenteboer dat het iets te maken heeft met de kerstveilingen die nog niet zijn begonnen.

Kerstveilingen? Het is potdorie nèt geen zomer meer...!

Maar het werkt zo: die fijne peertjes (bijzonder geschikt om te stoven en vrijwel ongeschikt voor iets anders) zouden momenteel geen sou opbrengen.

Indien ze nú op de markt werden gebracht zouden de consumenten ze massaal gaan inslaan, verwerken en invriezen. Tsja... dat moet je als handelaar natuurlijk tot elke prijs zien te vermijden, want dan ligt het voordeel bij de klant. Stel je eens voor!

En dus worden ze door 'de handel' opgeslagen in koelhuizen, zodat men tegen de feestdagen een hogere prijs kan berekenen: toenemende vraag bij gelijkblijvend aanbod + de kosten van opslag en daarbij benodigde conserveringsgassen (jutteperen zijn anders nog geen week houdbaar).

En wanneer beginnen die kerstveilingen dan wel? Het antwoord was even logisch als opzienbarend: ná Sinterklaas.

Beenham uit de oven

In het algemeen betrek ik vlees niet van de supermarkt, maar van een ordentelijke slager. Gisteren lukte dat niet: ik was te laat van huis gegaan en tsja, op zaterdagmiddag sluiten de slagerijen vroeger dan op doordeweekse dagen.

Aldus kwam ik bij de slager voor een dichte deur en was ik noodgedwongen aangewezen op het aanbod van Albert Heijn, waar ik normaal gesproken alleen grutterswaren koop. In het schap met varkensvleesproducten lagen aantrekkelijk ogende gemarineerde beenhammetjes. Vooruit, daar dan maar eens een exemplaar van meegenomen.

Thuisgekomen heb ik 'm eerst op kamertemperatuur laten komen en vervolgens kort (en op een matige temperatuur!) aangebraden in de Creuset.

Ondertussen de oven opgestookt tot 200°C en daarin een ovenschaal voorverhit. De beenham na het aanbraden en afblussen (met een scheutje heet water) samen met het braadvocht overgedaan in de ovenschaal en gedurende pakweg een half uurtje rustig laten garen. Halverwege even keren.

Het mag gezegd: het hammetje was mals, sappig en bijzonder smakelijk. Erbij serveerde ik nieuwe Friese aardappelen en een (in zijn geheel) beetgaar gekookte bloemkool... natuurlijk met een papje!

Toen ik aan het einde van de avond achter mijn computer kroop kwam ik tot de ontdekking dat dit blog op de kop af twee jaar bestond. Daar heb ik mijzelf dan maar mee gefeliciteerd en er nog een plezierig glas op gedronken.

Sla mèt smaak

Uw B&B-blogger zit momenteel enigszins onwennig achter het toetsenbord van zijn nieuwe notebook. In Ubuntu gaan veel dingen toch nèt even anders dan in 'bad old Windows'.

Hoe dan ook: stukje numero 201 is bij dezen een feit en ik wil het graag hebben over sla. Laat ik u deelgenoot maken van een mail-wisseling tussen mij en m'n groenteboer. Dat vindt hij vast wel goed:

Beste Sjoerd,

Wat denk je? Zou het nog mogelijk zijn om ergens Nederlandse kropsla mèt smaak te bemachtigen?

Want met alle respect voor je vakmanschap: de sla die ik gisteren bij je kocht had evengoed kunnen doorgaan voor vochtig vloeipapier!

Het is dat ik nog een behoorlijke slasaus kan bereiden maar anders hadden die laffe blaadjes helemaal nèrgens naar gesmaakt.

Nu zul je misschien zeggen: over smaak valt niet te twisten, maar over gebrek aan smaak wel degelijk... hahaha!

Desnoods wil ik wel twee of drie keer zoveel centjes bij je neertellen, als je maar een fatsoenlijk kropje kunt leveren!
(En ik denk dat ik niet de enige ben...)

Zijn antwoord volgde binnen een dag:

Ik ben het hele seizoen al aan het vechten voor:

• èchte kropsla
• èchte spinazie
• èchte witlof

...zoals ik die 30 jaar geleden kocht op de veiling.

Maar ja: KLEINE HANDELAREN? BIJNA ALLEMAAAL WEG! MAAR OOK KLEINE KWEKERS!

Alles moet groter & sneller, dus 'snel groeien' en 'op de markt zetten'. Want het moet voor een lage prijs.

Gisteravond met 30 groenteboeren bij elkaar gezeten en afgesproken om voor volgend seizoen een paar kwekers te vinden die weer ouderwetse bladgroenten kunnen telen.

Wij zijn er volop mee bezig maar zijn nog maar een kleine speler in die grote markt.

Groeten, Sjoerd

P.S.:
Vorige week stokslabonen gekregen van een hobbyboertje. Maar 10 kilo met de hand geplukt. Lekker hoor...

Als de nood het hoogst is, is de redding nabij... Ik hou u op de hoogte!

Delbare

Sinds ik in m'n zeventiende levensjaar laagscherend met het nèt uitgereguleerde bovengebitje tegen een stoeprand vloog, mag ik van de tandarts geen appels meer uit het vuistje eten: de implantaten zouden kunnen afbreken.

Aangezien het in partjes snijden van een appel me vaak teveel werk is (inderdaad: liever lui dan moe) eet ik dus niet zo veel appels meer als voorheen.

Maar daar zou zomaar verandering in kunnen komen nu ik het ras Delbare heb ontdekt: rijkelijk laat, want de appel is al sinds 1982 in de handel! Waarom heb ik al die tijd niet opgelet? Van de geur alléén krijg ik een onbedwingbare lust tot bijten!

De buurman wees me op dit ras tijdens het enkele dagen geleden besproken etentje. Hij rijdt voor z'n werk vrijwel dagelijks door Flevoland en pikt daar geregeld enkele kilo's van deze heerlijke vruchten op.

De Delbare (geïntroduceerd in 1974) is een betrekkelijk nieuwe soort: een kruising van Golden Delicious en Stark Jon Grimes. De vrij grote, blozende appelen kunnen in de nazomer en vroege herfst worden geplukt en hebben een fris-rinse smaak.

De Delbare Estival zoals 'ie voluit heet (ook wel Delcorf genaamd) is ontwikkeld als opvolger van de James Grieve die voor de schappen van met name de zelfbedieningsafdelingen in supermarkten te kwetsbaar - want stootgevoelig - bleek.

Ik betrek mijn fruit nóóit bij de supermarkt maar de groenteboer verkoopt ze gelukkig ook.

Nu ben ik geen 'porsjer' maar Delbare lijkt me ook een prima appeltje om een fijne rinse stroop van te stoken: lekker in een runderstoofpotje of om Limburgs 'zoervleisj' mee te bereiden!

Soep uit zak

Tot voor kort heb ik de verleiding altijd kunnen weerstaan om naar soepen uit het opwarmsegment te grijpen maar enkele dagen geleden was het dan zo ver: te weinig tijd om zèlf nog een mooie bouillon te trekken en daar met verse ingrediënten een smakelijke soep van te brouwen.

Nu weet ik allang dat mijn Oude Vader zijn kostjes het liefst verorbert uit geprepareerde bakjes, pakjes, zakjes en wat er verder nog aan voorverpakt spul verkrijgbaar is. Vraag hem wie de beste koks ter wereld zijn, en hij zal de namen van chef-Unox en chef-Honig laten vallen...

Ik ben de rotste niet en heb - om hem te plezieren - maar eens zo'n zak tomatensoep van het Albert-Huismerk uit het schap gerukt (want: voordeliger dan een soortgelijk product van Unox). Zèlf vond ik het helemaal niks maar hij slurpte het sloebertje met smaak op en liet nog voldoende in de pan achter voor een reprise.

De volgende dag zat ik echter óók nog met wat restjes groenvoer die hoognodig moesten worden verwerkt: koriander, taugeh, snijboontjes en bosui. Het hele spul verdween in de resterende tomaatmeuk van Albert Heijn. Eerste commentaar van paps: „Hé, dat ziet er heel anders uit dan gisteren...” Ik zag de donderwolken zich al samenpakken.

En jawel hoor: toen ik even later arriveerde om de soepborden uit te halen en het hoofdgerecht te serveren, bleek hij slechts enkele hapjes tot zich te hebben genomen. De rest kon wat hem betreft in de kiepelton. Ergo conclusio: ik had zijn fabriekssoepje 'verprutst' met groentjes...

Aanvankelijk dacht ik dat mijn Oude Moeder helemáál niet van het prutje had opgeschept (haar bord was brandschoon) maar zij riep in de woorden van wijlen mijn grootmoeder uit: „Es hat mir geschmeckt: mein Teller ist geleckt...!”

Lipjes, lusjes & labeltjes

...drie dingen waaraan ik me groen en geel erger, en bepaald niet van gisteren op vandaag: deze irritaties duren nu al een half mensenleven lang.

Vroeger koesterde ik nog de illusie dat 'de vooruitgang' op den duur wel oplossingen zou bieden maar er gloort vooralsnog geen licht aan het einde van deze tunnel des ongenoegens.

Waar ik het over heb? Om te beginnen over lipjes aan dicht-gesealde verpakkingen. U kent dat wel: het dekseltje laat al los op het ogenblik dat je een kunststof kuipje (margarine, aardappelsalade, etc.) in je winkelmandje werpt maar - oh redding - er gaat nog een vastgeplakt cellofaantje onder schuil.

Thuisgekomen probeer je die extra beveiliging met een ruk aan het lipje van het kuipje te scheiden, waarbij je altijd (maar dan ook ècht àltijd!) het lipje in je handen houdt en je zo'n bakje nog nèt niet vals hoort lachen: "zie me maar eens te openen... sukkel!"

Met een puntig zak- of keukenmes sneeft het velletje natuurlijk alsnog, en moet het kuipje zijn inhoud evengoed prijsgeven, maar waarom zitten die onnutte lipjes er dan in 's hemelsnaam aan?! Is het werkelijk onmogelijk om stevig sluitende dekseltjes op die doosjes te duwen en ons - de consumenten - verschoond te houden van tegenwerkend folie?

Dan de lusjes: ik duid op de stukjes textiel die bedoeld zijn om keukendoeken op eenvoudige wijze mee aan een haakje te hangen. Dat is nog helemáál niet zo simpel als het lijkt!

Je pakt zo'n doek bij een punt, maar daar blijkt zich geen lusje te bevinden. In welke richting je de lap vervolgens ook draait: het lusje bevindt zich volgens de Wet van Murphy immer aan het laatste hoekje dat je vastpakt!

Zouden keukendoeken soms onbetaalbaar worden als er op èlke hoek een lusje werd ingenaaid? Moet je eerst raketgeleerde zijn om zoiets te kunnen verzinnen?
(Laat ik voor de zekerheid het patent hier alvast claimen...)

Kom ik tenslotte bij de labeltjes. Die hebben niets te maken met activiteiten in de keuken, of het moest het welbevinden van de kok betreffen. Ik doel op de etiketjes met beeldmerken en wasvoorschriften die achterin de band van onderbroeken worden genaaid.

Waarom uitgerekend op de plek waar de onderrug het meest gevoelig is? Het gekriebel van die lapjes stof kan een mens tot waanzin drijven. Waarom worden die labeltjes niet gewoon in de zijnaad van zo'n broekje aangebracht? Daar zitten - althans bij mij - beduidend minder jeukreceptoren.

Zou er wellicht een georganiseerde samenzwering bestaan van een verborgen industrieel kartel, waarbij de deelnemende bedrijven elkaar met verholen grijnzen Triple-L ratings toekennen...?

---

Naschrift 13 augustus 2009:

Zie Aan tafel met Tanja voor een vervolg op (en de gedeeltelijke oplossing van) de lusjeskwestie.

Wâldgieltsje

Wald-wàtte...?! Het is de Friese naam van een aardappelras dat zich tot voor kort nog slechts in de pieperperiferie bevond maar door teler Wilman aan de vergetelheid is ontrukt.

Deze soort komt - volgens de overlevering - al zo'n drie eeuwen in Friesland voor en is vermoedelijk meegebracht door uit Frankrijk gevluchte protestante geloofsvervolgden.

Sinds mensenheugenis word het ras echter al door akkerbouwers genegeerd ten gunste van variëteiten met een hogere opbrengst. Dat de Wâldgieltsje desondanks heeft weten te overleven is hoofdzakelijk te danken aan volks- en moestuinders.

Zijn populariteit onder laatstgenoemde groep dankt hij vanzelfsprekend aan zijn smaak - hij kan met jasje-en-al worden gekookt - maar ook aan het feit dat hij vroeg in het seizoen kan worden gerooid en aldus minder kwetsbaar is voor schimmels en ander agrarisch onheil.

Teler Wilman heeft aan het zieltogende bestaan van de Wâldgieltsje een einde gemaakt door de aardappel weer commercieel te gaan poten, en met succes: na een geslaagde proefproductie vorig jaar kon hij dit seizoen al vijftienduizend kilo rooien.

Bovendien ontving Wilman onlangs van de Stichting Streekeigen Producten het keurmerk 'Erkend streekproduct' waardoor het piepertje zich schaart in dezelfde rangorde als de Opperdoezer Ronde.

Vooralsnog is de Wâldgieltsje helaas alleen in Friesland verkrijgbaar, gedistribueerd door groothandel Greydanus & Brouwer.

Gevolg is dat ik voor een paar kilootjes van dit lekkers helemaal naar Friesland moet rijden, wat op zichzelf geen straf is (integendeel!) maar wèl mijn ecologische schoenmaat aanmerkelijk vergroot...

Meer informatie: Wilman Wâldgieltsjes
Recept: Wâldgieltsjes met Berenburg-jus, varkenshaas en bramenmousse

Prijzig gemeentepils

Meldde ik enkele dagen geleden al dat u wellicht te veel van uw zuur verdiende centjes uitgeeft aan flesjeswater, het kan altijd nog beroerder.

Gisteren plofte de zomereditie van de Consumentengids op de mat, waarin melding wordt gemaakt van een zo mogelijk nóg grotere vorm van geldklopperij.

Er bestaat (met name in de grote steden) een horeca-maffia die het klaarspeelt om u - argeloze terrasganger - een glaasje leidingwater aan te smeren voor de lieve som van € 3,75.

Laat ik het nog even voor u uitspellen:

Drie euro en vijfenzeventig cent...

Omgerekend in guldens, en op een kwartje naar beneden afgerond, is dat ƒ 8,25!

Op 24 terrassen werd door de Bond een glaasje Spa rood besteld, en op 9 daarvan werd kraanwater geserveerd waaraan met een zogeheten postmixapparaat koolzuur was toegevoegd (het zogeheten 'gouden kraantje').

U bent gewaarschuwd...

Komkommertijd

Als half Nederland met z'n kont aan de Costa's in de zon zit, is het thuis traditioneel tijd voor komkommernieuws.

Vandaag was het weer zo ver: ik hoorde het radiobericht om 12.00 u slechts half, maar vond het nieuws belangwekkend genoeg.

Helaas maakte het bulletin van 13.00 u er al geen melding meer van, omdat zich inmiddels een hoop klein leed in ons land had afgespeeld.

In de betreffende nieuwsuitzending maakte men gewag van giftige komkommers en dito aubergines. Dat blijken - althans in de supermarkten - de meest vervuilde groenten te zijn.

Beter is het - zo meldde de omroeper - om bloem- of witte kool in uw menu op te nemen. Deze gewassen bevatten in het geheel geen landbouwgif.

Wat mij betreft vormt deze warenkennis opnieuw een goede reden om je groenten niet bij de super te halen maar gewoon te betrekken van een betrouwbare groenteboer in de buurt (die overigens met uitsterven wordt bedreigd!).

Ook met sommige soorten supermartkfruit blijkt het goed mis te zijn, volgens de Gifmeter 2008 van de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA): meloenen, druiven en peren zijn het meest vervuild, het beste kan men pruimen, kiwi's of mango's eten.

In het rijtje supermarkten komen Jumbo en Dirk van den Broek er het beste af. De Plus en Albert Heijn kunt u voor uw verse vitamientjes beter links laten liggen.

Ondanks al deze onzalige feiten kon wèl worden vastgesteld dat groenten en fruit over het geheel genomen weer minder vergiften bevatten dan voorgaande jaren, waarbij moet worden aangetekend dat producten van vaderlandse bodem twee keer zo schoon zijn als gewassen uit het buitenland!

Meer over dit onderwerp:
Gezondheidsnormen gif in groente en fruit nog steeds overschreden

Bundanoon

Het menselijk lichaam bestaat voor ca 70% uit water, zo leerde ik in de biologielesjes op school. Dat dit percentage voor velen kennelijk nog lang niet voldoende is, blijkt wel uit het feit dat grote aantallen mensen vandaag-de-dag nog geen tien stappen kunnen verzetten zonder even aan een flesje Spa, Evian of andersoortig watertje te lurken.

Ik kan me niet precies herinneren wanneer die flesjesgekte een aanvang heeft genomen (en heb daar eerlijkgezegd ook niet op gelet) maar de laatste jaren zie ik ook in Nederland iedereen - nouja: vooral jongelui - met flaconnetjes mineraal- of bronwater rondsjouwen. Waarom toch? Onlesbare dorst door de opwarming van de aarde? Massale verschijnselen van beginnende diabetes?

Ieder z'n meug en vrijheid blijheid, maar als je dan tòch veel water wilt drinken, waarom dan die dure merkwatertjes uit supermarkt of bezinepompstation?

Even een rekensommetje: een liter bronwater kost gemiddeld ca 65 cent. Dat is ongeveer 1.900 keer de prijs van leidingwater (afhankelijk van het merk: 400 tot 3.000 keer duurder).

Een volwassen Nederlander consumeert tussen 1½ en 2½ liter water per dag. Per jaar betekent dat een verbruik van ongeveer 730 liter. Dat kost 93 cent per jaar (de gemiddelde kraanwaterprijs bedraagt € 1,27 per 1000 liter, prijspeil 2009).
(Bron: Milieu Centraal)

Om die consumptie te dekken met mineraal- of bronwater uit de fles, zijn jaarlijks bijna 487 flessen van 1,5 liter nodig. Gerekend met een gemiddelde prijs van één euro per fles, kost dat 487 euro per jaar, per persoon!

Een inwoner van de Verenigde Staten spendeerde in 2004 gemiddeld al meer dan 400 dollar aan flessenwater: bij elkaar opgeteld honderdmiljard dollar. Van zo'n bedrag kun je met gemak een paar omgevallen banken en autofabrieken overeind houden.

Een fractie van die geldsom zou trouwens al voldoende zijn om iedereen op aarde veilig drinkwater en goede hygiëne te kunnen verschaffen... (Ideetje voor Prins 'Water'?)

Vijf jaar geleden kwam men in de VS uit op een consumptie van maar liefst 26.000.000.000 liter, waarvoor zo'n 28.000.000.000 flessen werden gefabriceerd. Van die flessen werd slechts 14% hergebruikt; de rest eindigde - in het gunstigste geval - op de vuilnisbelt (1.500 flacons per seconde).

Voor de productie van die kunststof flessen waren zeventienmiljoen vaten olie nodig. Op dezelfde hoeveelheid olie kun je honderdduizend auto's een jaar lang laten rondrijden.
Bij de productie van al die flessen kwam ook nog eens 2,5 miljoen ton kooldioxide vrij.

En dan heb ik het nog niet gehad over de gezondheidsrisico's die het drinken van water uit plastic flessen met zich meebrengt. Bij hoge temperaturen (bijvoorbeeld in de kofferbak van een auto) komen er uit het kunststof waarvan de flessen zijn gemaakt kankerverwekkende chemicaliën vrij.

Oh, u bewaart uw flesjes zorgvuldig in de koelkast? Maar weet u ook aan welke temperaturen de flacons zijn blootgesteld voordat u er uw goeie geld aan uitgaf? (Denk aan transport en opslag.)

In het kleine Australische dorpje Bundanoon was men het beu: daar heeft de gemeenteraad onlangs unaniem besloten aan deze riskante verkwisting niet meer te willen meewerken.

Zie DIT artikel in de Volkskrant en DIT verhaal in Trouw. Hetzelfde nieuws werd ook gebracht door het AD maar dan onder de kop 'Bizar'... (Bij die krant kunnen ze de woorden 'ecologisch', 'duurzaam' en 'verantwoord' vermoedelijk niet eens spellen.)

Meningen van lezers over dit onderwerp vindt u HIER en HIER.

in 2006 consumeerden de Nederlanders 21,3 lt bron- of mineraalwater per hoofd van de bevolking (ruim 345 miljoen liter). Jaarlijks stijgt die hoeveelheid met 12%.
(Cijfers: Vereniging Nederlandse Frisdranken Industrie)

Meer wetenswaardige feiten over drinkwater:
Milieu Centraal: Drinkwater

Ziek van suiker (3)

In mijn vorige twee blogs over dit onderwerp (zie HIER en HIER) merkte ik op dat ik er feitelijk bedroevend weinig over wist en me eerst eens grondig in de materie zou moeten inlezen.

Welnu, ik blijk niet de enige te zijn... In een levendige correspondentie met lezeres Milli liet ze mij weten dat "artsen bij de GGD zelfs nog nooit van haar stoornis gehoord hebben en zeggen (...) dat ze het 'op internet zullen nazoeken'!"

Eerst maar eens wat meer informatie over de aandoening als zodanig:

In feite handelt het om een heel cluster van aan elkaar verwante stofwisselingsstoornissen, bekend onder de benamingen glucose-intolerantie, reactieve hypoglykemie en hyperinsulinemie.

In de meeste gevallen gaat het om een overgevoeligheid voor complexe (lees: geraffineerde) suikers - zogeheten di-, poly- en oligosachariden - als sacharose, maltitol en sorbitol. Dit in tegenstelling tot de natuurlijke enkelvoudige suikers (monosachariden) zoals die voorkomen in honing en fruit (voornamelijk fructose).

Complexe suikers metaboliseren op een geheel andere manier dan enkelvoudige suikers, al denkt een medewerker van de Consumentenbond daar blijkens onderstaand citaat volstrekt anders over:

"Wat betreft het zoeten van producten met honing of appelsap, dit is in feite geen oplossing, aangezien daar precies dezelfde suikermoleculen zitten als de suiker die uit bieten of riet afkomstig is."

Dit is apert onjuist! In het algemeen zijn lijders aan de hierboven genoemde stofwisselingsstoornissen niet overgevoelig voor natuurlijke suikers, maar krijgen ze van complexe suikers de meest uiteenlopende verschijnselen zoals hartkloppingen, hoofdpijn, spier- en gewrichtspijn, fotofobie, chronische vermoeidheid, gewichtsverlies en extreme stemmingswisselingen.

Welke levensmiddelen bevatten deze complexe suikers, en... waarom eigenlijk?

Ze zitten onder meer in ketchup, sauzen en kant-en-klare salades. Dat zijn producten de je eventueel nog zou kunnen vermijden. Men treft ze echter ook aan in veel vleeswaren (zelfs doodgewoon ontbijtspek, paté, ham, filet américain en salami), kazen, wijnen, pizzabodems, soep (ook die poedertjes uit pakjes), tahoe, evenals alle[!] groenten uit blikjes of potjes (zelfs kidney beans, suikermaïs en sperziebonen).

Ook gedroogde vruchten als dadels en abrikozen - die van zichzelf al zoet zijn - blijken door fabrikanten met een suikeroplossing te worden behandeld. En fruit-uit-blik wordt in de meeste gevallen 'op siroop' aangeboden; waar er duidelijk een keus is - Del Monte heeft bijvoorbeeld zowel ananasschijven op eigen sap (natuurlijk) als op siroop (gezoet) - lijken de inkopers van de supermarktketens te kiezen voor laatstgenoemde variant.

Van een inspecteur van de Keuringsdienst van Waren (opgegaan in de Voedsel en Waren Autoriteit) kwamen we te weten dat suikers (meer specifiek: complexe suikers) aan levensmiddelen worden toegevoegd om het zogeheten 'vrije water' te beschermen tegen bacteriële groei. Water komt namelijk op twee manieren in levensmiddelen voor: gebonden en vrij. Gebonden water zit vast aan componenten als eiwitten, zouten en suikers. Vrij water zit losjes in het product en is daarom makkelijker vatbaar voor bacteriegroei.

Dat kan echter nog geen reden zijn om suikers toe te voegen aan conserven, die rauw in afgesloten blikken worden gekookt en dus per definitie steriel zijn. De enige verklaring om tòch suikers toe te voegen zou kunnen zijn dat het product er - bij het openen van het blik - gehomogeniseerder uitziet, dat wil zeggen dat er geen laagje water bovenop drijft maar dat het, zoals bij een blik vleesragoût, één gelijkmatige klont is.

De Consumentenbond geeft - bij monde van de eerdergenoemde medewerker - toe dat dit bizar is en dat deze problematiek hun aandacht heeft, om vervolgens een deel van die verantwoordelijkheid af te schuiven op de Richtlijnen goede voeding van de Gezondheidsraad, die op basis van "harde wetenschappelijke bewijzen" tot de slotsom is gekomen dat toegevoegde suikers niet als 'slecht' kunnen worden aangemerkt, doch slechts als 'loze calorieën'.

De medewerker merkte in dat verband op dat die richtlijnen de gesprekken met de levensmiddelenindustrie er niet eenvoudiger op maken. Wèl zegde hij toe die discussie desondanks te zullen voeren.

Wordt ongetwijfeld vervolgd...

Grimm-ig

Al sedert mijn prille kinderjaren geloof ik niet meer in sprookjes. Niet van de gebroeders Grimm of enige andere fantast. U vermoedelijk ook niet: u bent een weldenkend mens, anders las u dit blog niet...

Albert Heijn daarentegen gelooft wèl in sprookjes, of althans: wil òns in sprookjes doen geloven. AH zendt momenteel via de STER-reclame de sage van 'Prinses Prei en Prins Witlof' uit.

De fabel (er figureert ook een kikker in) wordt ons verteld door de immer vrolijke flapdrol die ons jaarlijks - gedurende de zomerweken - oproept om toch vooral te blijven plakken: "Kein Zimmer frei..."

Heeft u - zo op het randje van de vakantie - nog voldoende energie om een persbericht vol lachwekkend geleuter door te worstelen? Klik dan HIER!

Voor thuisblijvers (plakkers) die meer over het onderwerp willen weten, nog enkele lezenswaardige verwijzingen:

Gerrit Jan Groothedde: AH: "Komkommer niet gezond"
Foodlog (Dick Veerman): Vooruit dan: verbaas je even
TROS Radar (forum Voeding): Gezonde Keuze klavertje Albert Heijn

Ziek van suiker (2)

Rondklikkend op internet ben ik tot de slotsom gekomen dat glucose-intolerantie in veel gevallen een voorbode is van diabetes mellitus type 2.

Een goede lichamelijke conditie op jonge leeftijd voorkomt hoogstwaarschijnlijk de ontwikkeling van een verslechterde glucosetolerantie (Preventive Medicine, 1999).

Preventie van diabetes op latere leeftijd kan worden bewerkstelligd met niet-medicamenteuze interventies als toename van lichamelijke inspanning (veel bewegen, dus).

Opmerkelijk genoeg heb ik tot op heden nog weinig documentatie gevonden over eventueel aanbevolen suikervrije of -arme voedingspatronen in samenhang met glucose-intolerantie.

Ook las ik nauwelijks iets over de verschijnselen die het ziektebeeld bepalen. Wat gebeurt er precies met je lijf als je lijdt aan glucose-intolerantie?

Tuimel je dan van je fiets, zoals de wierijder die ik gistermiddag van de straat heb opgeraapt? (Waarna hij evengoed nog per ambulance naar het dichtstbijzijnde hospitaal werd afgevoerd...)

Of stuiter je als een ADHD-kindje door je leefomgeving? Ik heb geen idee: u mag het vertellen...

Voorafgaand: Ziek door suiker (1)

Ziek van suiker (1)

Alsof ik een autoriteit ben op het gebied van voeding (dat is geenszins het geval!) kreeg ik vorige week het verzoek van lezeres Milli om eens iets te bloggen over het gebruik van suiker - meer specifiek: glucose - in levensmiddelen.

Haar observatie is dat velen zich druk maken over de vetten en koolhydraten in hun voedingspatroon, maar dat nauwelijks iemand zich over suikers bekommert. Of ze daarin gelijk heeft durf ik niet te bevestigen, maar het is voor mij een aansporing om binnenkort (zomervakantie) eens op onderzoek uit te gaan.

Het 'suikerprobleem' ken ik eigenlijk slechts uit de wereld van ouderdomsdiabetes, waaraan mijn vader lijdt. Overigens wordt het daar in afnemende mate als probleem gezien: de moderne inzichten zijn dat diabetes-patiënten geen suikerarm dieet meer behoeven te volgen.

Evengoed ben ik nog steeds (wellicht uit macht der gewoonte) zeer matig met het toevoegen van suikers aan de gerechten die ik bereid.
Daar komt nog bij dat ik zèlf niet van zoetigheden houd, dus voor mij is het eten van ongezoet voedsel bepaald geen straf.

Milli had het echter over een geheel andere aandoening, namelijk glucose-intolerantie. Ze schrijft dat lijders van die aandoening elke dag ziek zijn omdat er nauwelijks suikervrije levensmiddelen beschikbaar zijn (½ procent van een gemiddeld supermarktassortiment) tenzij men zijn toevlucht neemt tot dure biowinkels.

Toen schoot me te binnen dat bij mij - gedurende m'n studententijd - een keer maagslijmvliesontsteking is vastgesteld. Het gevolg was dat ik gedurende een half jaar geen kristalsuiker mocht gebruiken (alleen fructose/dextrose), geen cafeïne tot me mocht nemen, geen alcoholhoudend vocht mocht nuttigen en evenmin looizuurhoudende dranken zoals ordinaire thee.

Die zes maanden ben ik doorgekomen op Zonnatura's looizuurarme thee met een schepje druivesuiker van hetzelfde merk, hetgeen inderdaad een forse hap uit mijn studentenbudget hakte!

Tot op heden heb ik nog geen gelegenheid gevonden om me nader in de materie te verdiepen maar iedereen die er - in samenhang met voeding - iets zinngs over kan vertellen is bij deze van harte uitgenodigd om nu alvast te reageren!

Ik hoop er volgende maand uitgebreid op terug te komen.

Pizza "Getverderrie"

U wist het misschien niet, maar hij bestaat ècht: een pizza die nergens naar smaakt. Zèlfs niet als je hebt geprobeerd om 'm op te leuken met wat simpele smaakmakers zoals tomatenpuree, geraspte kaas en gedroogde Italiaanse keukenkruiden.

Ik heb het over de AH-huismerk American Pizza genaamd "Texas", met mozzarella en pepperoniworst.

U vraag zich misschien af waarom ik die meuk koop? Terecht! Normaal gesproken doe ik dat ook niet. Maar vandaag hadden we de hele dag bezoek over de vloer, waardoor de boodschappen in het gedrang kwamen.

Rechtgeaarde Calvinisten roepen nu: "Eigen schuld... moet je ook maar niet op de Dag desch Heeren naar de supermarkt willen".

Godzijdank hebben die lieden het niet voor het zeggen, en kunnen we - zèlfs op de Veluwe - ook op zondag naar de winkel.

Toen ik kort voor zeven uur de AH-super betrad had ik nog vijf minuten om bij de kassa te komen. Dan dus maar snel iets uit de diepvries gegrist. Dat bleek bij thuiskomst een volstrekte miskoop.

Gelukkig had ik gisteravond al een mooie bouillon getrokken van verse groenten, kruiden, mergpijp en soepvlees. Daar hoefde ik vandaag dus maar weinig aan te doen: beetje tomaatsaus erbij, gesneden soepgroenten, geraspte halve peen, wat gehaktballetjes, een handje conchiglietta en peper & zout naar smaak.

Maar u kent mijn standpunt ten aanzien van soep: dat is geen eten. Dus voor het grofstoffelijk deel van de maaltijd was ik - oh, wat een vergissing! - uitgeweken naar die vermaledijde pizza.

Ik had er al niet veel vertrouwen in en heb het ding op voorhand ingesmeerd met een blikje tomatenpuree, bestrooid met Italiaanse keukenkruiden en bedekt met een extra laag geraspte kaas.

Het mocht allemaal niet baten: hij smaakte absoluut nergens naar. Zelfs een oude boterham met ketchup zou het nog winnen van dit laffe deegrondje.

Oh ja: het was wèl een "Gezonde Keuze" maar dat zag ik pas toen ik de verpakking bestudeerde alvorens ik aan dit stukje begon...

Schrikbarend...!

Het overkomt me niet vaak dat ik euro's nog terugreken naar guldens maar vandeweek was het weer eens zover.

Nu heb ik een zwak voor kleine zelfstandige detailhandelaren zoals slagers, bakkers en groenteboeren, maar zodra ik meen dat me het vel over de oren wordt gestroopt denk ik toch steeds vaker na over geregelde bezoekjes aan de plaatselijke warenmarkt.
(Wat zou een gulden dáár tegenwoordig waard zijn?)

Gistermiddag kocht ik bij 'mijn' groentehandel:

1 trosje rijpe bananen (5 stuks)
5 appels
1 pd aardbeien
2 kg tuinbonen
1 bosje peterselie
1 potje basilicum

Helaas heb ik het kassabonnetje niet bewaard, maar het eindbedrag beliep € 19-zoveel! Toen schoot ik tòch weer even in de gulden-modus: dat is potdikke meer dan ƒ 40 !

Heeft iemand een plausibele verklaring voor de redenen waarom zo'n beperkt lijstje boodschappen zó schrikbarend duur moet zijn? En dat nota bene terwijl alles - behalve de bananen - van Nederlandse bodem afkomstig was!

Verse makrelen

Uw B&B-blogger is bezig met groot onderhoud 'onder de motorkap' van deze website. Hoewel dat een bende werk is zult u daar als lezer betrekkelijk weinig van merken, behalve dan dat het gedurende enkele dagen minder stukjes oplevert.

Om tòch wat leesvoer op te dissen vandaag enkele alinea's over een half dozijn makrelen, gistermorgen nog voor de kust van Schiermonnikoog rondspartelend, maar door Vriend Chris en zijn zoon Wouter vakkundig aan de zee ontfutseld.

Gistermiddag belde Chris met de mededeling dat hij zestig stuks over had, en de vraag hoeveel ik er wilde hebben. Hij vermelde niet in welke staat ik zijn gulle gave zou ontvangen.

Zèlf hoopte ik op ongefileerde exemplaren, zodat Chris me mooi kon demonstreren hoe je een makreel voor consumptie geschikt maakt. Jammer genoeg had hij dat klusje al geklaard: de vangst werd schoon afgeleverd, zonder kop en zonder ingewandsel. Hier het resultaat.

Omdat makrelen nogal snel bederven heb ik ze meteen in de diepvries opgeborgen. Vandaag ga ik er op uit om eikensnippers en houtmot te bemachtigen, zodat de visjes komend weekeinde - na ontdooien, wassen en drogen - in ongeveer anderhalf uur kunnen worden gerookt bij een temperatuur van ongeveer 60°C, tot ze mooi goudkleurig zijn.

Hartelijk dank, Chris en Wouter! Ik maak het binnenkort wel goed met een fijne fles van het één of ander.

---

Naschrift:
Klik HIER voor meer bereidingswijzen van makreel.

Aardbeziën

Als u de afgelopen weken de vaderlandse foodbloggies een beetje heeft gevolgd, dan zou u tot de slotsom kunnen komen dat alleen Lambada- en Elsanta-aardbeien lekker zijn.

Maar die zijn nu eenmaal niet eenvoudig overal te verkrijgen, óók niet op de Veluwe.

En bovendien: niets blijkt minder waar!

De vruchtjes bij je buurtsuper kopen is - tot die conclusie waren we wel geraakt - geen optie: daar kun je namelijk niet proeven. (Doe je dat wèl, dan is dat meteen winkeldiefstal.)

Bij de betere groenteboer mag je altijd wèl even proeven. Zo ook bij Veeneman aan de Apeldoornse Adelaarslaan.

Goeie genade nog-an-toe, zeg: ze geurden me al van verre tegemoet. Kwijl in de bek, zal ik maar zeggen. En jahoor: heerlijk zoet! De merknaam luidt dan ook 'Sweet Supreme'.

Rest de vraag: waar kwamen deze goddelijk lekkere aardbeziën vandaan en welke Ti-ta had ze getoverd?

Het antwoord: ze kwamen uit Made (tussen Breda en de Biesbosch) en de tovenaar heet Wil Beekers, eigenaar van VitalBerry bv.

Beekers teelt het ras Sonata (afkomstig van de Rucphense vermeerderaar Kovaka) onder glas en kent dankzij assimilatie-verlichting een vroege pluk.

In de winkel steken Sonata's met kop en schouder boven de beste Spaanse aardbeien uit, hetgeen zich overigens wèl vertaalt in een meerprijs: ik betaalde € 3,00 voor een pondje Sweet Supreme.

Pastapraat

Het kan niet voldoende worden benadrukt:

pasta wacht niet op de gasten... gasten wachten maar op de pasta!

Periodiek klik ik tal van kookblogs aan om te zien wat mijn collega-bloggers voor toetsenvruchten hebben geproduceerd: meestal tot grote voldoening en dito vermaak, maar deze maand ging het weer twee keer helemaal mis.

Anja (Brutsellog) meent dat men - bij het bereiden van een pastagerecht - moet beginnen met het koken van de deegwaren. En Winny (Mam, wat eten we vandaag?) bestaat het zelfs om de pasta na het verstrijken van de kooktijd te laten 'schrikken' met koud water!!

Tegen beide barbarismen heb ik al vaker geprotesteerd en ik liet het ook nú weer niet na om mijn ongezouten mening in de vorm van deze en deze reactie op de betreffende websites achter te laten.

Niet dat ik boos ben (integendeel: het zijn allebei ongetwijfeld heel aardige dames) maar het maakt me - indachtig de woorden van W.G. van der Hulst - wèl een beetje verdrietig.

Dat het ook anders (lees: beter) kan, bewijzen de stukjes van Tanja (Aan tafel met Tanja): zij weet dus wèl hoe het moet, getuige haar bereidingswijze van Spaghetti alla puttanesca en Pasta met sinaasappelsaus.

Eén van de leukste proefjes om een (web)recept op z'n merites te beoordelen vind ik nog steeds de 'tagliatelletest' van Gerrit Jan Groothedde: die gaat er van uit dat "iedere receptenschrijver moet weten dat pasta onder géén beding mag blijven staan wachten als hij eenmaal gaar is."

Zèlf heb ik als werkstudent een jaartje-of-wat in een Wassenaarse kasteelkeuken rondgelopen, waar mij de kunst van het pasta-koken luidruchtig is ingepeperd door toenmalig chef Harrie v/d Heuvel.

De brigade - inclusief mijn persoontje, in de rol van duvelstoejager - kreeg de commando's in het Frans toegeblaft, maar als er iets mis ging met de pasta was er geen woord Frans meer bij... dàt kan ik u verzekeren!

Voedselfundamentalisten

Gisteravond heb ik een gourmetschotel uit de koekepan laten glijden (nee, geen mini-pannetjes op tafel: dat geeft maar walm, gespetter en brandvlekken in het tafelkleed).

Bij die kleine vleeshapjes hoor je dan - zóó jaren '80 - wat sausjes te serveren: bijvoorbeeld knoflook-, barbecue- (ja ècht, zo schrijf je dat!) en whiskysaus.

Die sausjes komen bij mij steevast uit een flesje van Calvé, Devos Lemmens, Duyvis, Luycks, Remia, het Albert Huismerk of nog een andere bereider.

Nu zijn er in Nederland nogal wat foodbloggers en eetschrijvers die daar een hartgrondige afkeer van hebben.

Toegegeven: zèlf ben ik in het algemeen ook geen fervent aanhanger van de 'pakjes, bakjes en zakjes' of - in dit geval: potjes en flesjes - maar er zijn grenzen.

Volgens sommigen moet voedsel zo veel mogelijk from scratch worden bereid, zonder industrieel (voor)bewerkte ingrediënten.

Aangezien veel sauzen mayonaise als basis hebben, zou ik die dus zèlf kunnen maken uit eidooiers, olie en mosterd.

Het probleem dat zich nu aandient: mijn mosterd komt óók uit een potje van Calvé, Devos Lemmens, Duyvis, Luycks, Remia, het Albert Huismerk of nog een andere bereider.

Hoe maakt een eenvoudige hobbykok zèlf mosterd uit on(voor)bewerkte bestanddelen? Welnu: daar heb je mosterdzaden, azijn, suiker, water en zout voor nodig.

Het probleem dat zich vervolgens aandient: mijn azijn komt alwéér uit een flesje van Calvé, Devos Lemmens, Duyvis, Luycks, Remia, het Albert Huismerk of nog een andere bereider.

Enfin, u snapt de kwintessens: hoe ver moet een mens volgens de voedselfundamentalisten in 's hemelsnaam gaan om de Unilevers en andere smurriemakers van deze wereld geheel-en-al buitenspel te zetten?

Vergeten groenten

Ze zijn de voorbije weken weer volop in het nieuws, dankzij de publiciteit die een Nederlandse supermarktketen heeft gezocht teneinde zijn klantenkring uit te kunnen breiden.

Of dat laatste gaat lukken, waag ik te betwijfelen. Wie weet er immers nog hoe je schorseneren moet schoonmaken? Laat staan hoe je ze moet bereiden!

Postelein.... Wie kent het nog? Die ietwat snotterige variant van de vertrouwde spinazie. Van alle groenten bevat postelein de meeste omega-3 vetzuren, waarover de laatste jaren zoveel positiefs is geschreven.

De snotterigheid wordt overigens veroorzaakt door het stofje mucilago: een plantaardige substantie die pectine en pectinezuren bevat en onder invloed van water zwelt, maar dit terzijde.

Zelfs groenten die je vandaag-de-dag nog kunt verkrijgen zijn in zekere zin al 'vergeten'. Als voorbeeld noem ik spruitjes: die smaakten vroeger lekker bitter, waardoor ze goed pasten bij een stukje wildgebraad.

Inmiddels hebben de voedseltechnologen van 'Wageningen' kans gezien om een zoete mutatie uit de Gelderse aarde te stampen. Mijn groenteboer duidde ze smalend als 'kinderspruitjes' aan.

En daar hebben we mijns inziens meteen de kern van het probleem te pakken: sinds het vaderlandse jong-grut door hun ouders wordt behandeld als vorstelijk nageslacht, hoeft geen kind meer tegen z'n zin - desnoods met een wasknijper op de neus - die ouderwetse groenten op te peuzelen.

Toegegeven: als blaag van drie turven hoog vond ook ìk spruitjes en postelein niet ècht lekker, maar dat dat gold destijds voor de meeste groenten. Ik was ook geen liefhebber van andijvie, rode bieten, witlof, rabarber en sla (om er maar eens een paar te noemen).

Achteraf ben ik echter blij dat mijn ouders hardnekkig (soms hardvochtig en tegen de verdrukking in) hebben volgehouden om me met al die smaken kennis te laten maken. Smaak behoeft nu eenmaal ontwikkeling. En als gevolg daarvan mis ik ze tegenwoordig dus, die vergeten groenten...

Nieuwsgierig ben ik overigens wèl. Ik zal dan ook de eerste zijn die zich naar de betreffende super spoedt om m'n hart op te halen aan de vergeten groenten. Ben ik alleen nog benieuwd waar de meiknolletjes en pastinaken vandaan gaan komen: Cuba? Kenia? Mongolië?

---

Naschrift:
eigenlijk had ik vandaag natuurlijk weer een stukje moeten schrijven over de viering/herdenking van Leidens Ontzet (3 oktober 1574) maar daarvoor verwijs ik u graag naar de bijdrage van een jaar geleden. De hutspot was ook dit jaar trouwens weer overheerlijk!

De 'Gewoonste'

Is er iemand in Nederland die ook nog maar één tittel of jota snapt van het assortimentsbeleid van 's lands allergrootste grootgrutter: De Gewoonste? Ik kan er zo langzamerhand geen touw meer aan vastknopen.

Het overkomt me tegenwoordig vrijwel wekelijks dat ik misgrijp bij het inslaan van voorraad voor koel- en provisiekast.

Als het nu heel buitenissige produkten betrof zou ik dat nog kunnen begrijpen en billijken: je kunt het immers niet iedereen naar de zin maken (en mij al helemáál niet!).

Maar welke oelewapper haalt het nu in z'n bolle harses om arachide-olie uit het aanbod te schrappen? Met andere woorden: is AH van mening dat je een keuken kunt bestieren zònder arachide-olie?

Indien je daar dan vervolgens de filiaalchef op aanspreekt, krijg je steevast als antwoord dat men als bedrijfsleiding geen enkele invloed heeft op zijn/haar eigen gamma.

Maar wie of wat bepáált dat beleid dan? Wordt er op het Zaanse hoofdkantoor periodiek een blik academisch misvormden opengetrokken (theoretische betweters) of zijn we als trouwe AH-klanten inmiddels helemáál overgeleverd aan de digitale willekeur van computers?

En met welke criteria zouden die computers dan worden gevoed? Omloopsnelheid?

Stel: men neme artikel X in potjes van 150 gram, 20 stuks in een omdoos. Die zouden in - pakweg - een week verkocht moeten zijn om het product in de warenvoorraad te handhaven.

En stel: aan het eind van die periode zijn er 19 stuks verkocht; resteert aldus één potje. De computer bepaalt dan dat de omloopsnelheid te laag is, en beslist dat X niet meer zal worden geleverd.

Terwijl ik van mening ben dat 95% van de potjes - die daadwerkelijk zijn verkocht - aantonen dat er bij de clientèle wel degelijk een zekere behoefte bestaat!

Het opperhoofd van een AH-vestiging in Apeldoorn kon mij enkele dagen geleden alvast melden dat ik me kan opmaken voor een schokkende ervaring: over een week of drie gaat de hele sortering weer op de schop.

Met name zal - althans in dit filiaal - worden ingekrompen op internationale ingrediënten ('wereldkeuken'). Ik houd m'n hart vast: straks is de keuze beperkt tot nog maar één artikel, de lokaal alom populaire balkenbrei.

Diezelfde filiaalchef vertelde me dat het beleid van AH er meer-en-meer op gericht zal zijn om díe producten aan te bieden die ter plaatse het gretigst aftrek vinden (aanbod aanpassen aan behoefte).

Noem me eigenwijs, maar ìk ben van mening dat commercieel inzicht nu juist met zich meebrengt dat je behoefte kwéékt: dat je de klandizie geregeld laat kennismaken met nieuwe kwaliteitsartikelen, en die vervolgens ook in het productenscala handhaaft!

Kortom: ik mag een boon zijn als ik er nog iets van begrijp.

Pastrami-rolletjes met kersen en roomkaas

Het is tòch nog gelukt om in deze regio - de Veluwe - pastrami te scoren (zie mijn stukje van 17 december jongstleden). Uiteraard had ik metéén naar de beste beenhouwer van de buurt moeten gaan: slachter/slager Gerrit ter Weele & Zoon (Herman), in het landelijke dorpje Oene!

Ik voelde me wel een beetje gegêneerd, toen ik vlak voor de kerstdagen in zijn bomvolle winkel stond en slechts twee armzalige onsjes vleeswaren bestelde, terwijl de overige clientèle voor honderden euro's aan feestvlees de slagerij uit sjouwde, waarbij het trouwens opviel dat veel mensen een gourmet in het vooruitzicht hadden, maar dat terzijde.
Hoe dan ook: ik ben dus geslaagd...

(Entrée, 5 personen)

Ingrediënten
• 10 plakjes pastrami (of mager pekelvlees)
• 2 ons roomkaas
• 3 ons ontpitte kersen vers of uit pot
• 1 flinke rode ui
• 2½ el fijngehakte bieslook
• 2½ el olijfolie
• 2½ dl kersenbier (Kriek)
• enkele blaadjes krop- of ijsbergsla
• klein bakje radijskiemen (of preikiemen of alfalfa)
• peper uit de molen en zout naar smaak

Snipper de rode ui. Verhit de olie in een koekepan en voeg de ui al roerend toe. Roer vervolgens ook de kersen en het bier erdoor en laat dat alles ongeveer 15 minuten stoven. Laat het mengsel daarna in de pan afkoelen.

Meng in een kom de roomkaas - ik gebruik Monchou - met de fijngehakte bieslook en breng het op smaak met wat peper en zout. Besmeer de plakjes pastrami met dit mengsel en rol ze op in de vorm van een hoorntje.

Verdeel ze over de borden met het mengsel van rode ui, kersen en Kriek. Garneer de rolletjes met radijskiemen (of preikiemen of alfalfa) en een blaadje sla.

Bron: Han Hidalgo (Jazzcookin' ®)

Over toetertjes en mannetjes

"Vroegâh hatje gein drempuls, allein kûihle..."

...en je kon toen ook nog bugles kopen in de smaak 'naturel'.

Ze zaten verpakt in roodbruine kartonnen dozen met afsluitbare binnenzak, ongeveer zoals op nevenstaand plaatje afgebeeld.

Geen idee meer van welk merk, maar ze waren gewoon verkrijgbaar bij AH. Ook iedere zichzelf respecterende delicatessenhandel had ze trouwens op de plank.

Toen kwamen plots die piepersnijers van de Smiths met hùn bugles op de markt, en de wereld is nooit meer hetzelfde geworden: de dozen verdwenen uit de schappen en sindsdien zijn we veroordeeld tot het eten van vieze zoutjes-uit-zakken die venijnig-zuur op de tong liggen.

Weet iemand nog welke firma de originele naturel bugles fabriceerde, en of die zoutjes nog ergens in Nederland worden verkocht?

Ze smaakten zo lekker met 'knijpkaas' uit tubes - hier steevast aangeduid als 'toetermannetjes' (officieel heet dat cheese spread van Danish Chef, maar dat klinkt niet half zo leuk) die helaas niet meer te koop lijkt te zijn in de smaken 'garnaal' en 'tomaat/ham'...

Chinees ABC?

Vandeweek werd er een voorstel gedaan om voortaan op HAVO- en VWO-scholen ook het Chinees als vreemde taal in het lespakket op te nemen. Eén van de vele videocliprubriekjes op tv (ik weet niet meer welke) toonde vervolgens ter illustratie een filmpje waarin Fransje Bauer het gerecht 'babi panggang' heeft besteld.

Ongetwijfeld erg grappig, vooral omdat babi panggang geen Chinees gerecht is. Maar de Bauers halen nu eenmaal hun Indisch bij de Chinees, en algauw ontstaat dan bij de rest van Nederland de indruk... nou ja, u snapt wel wat ik bedoel.

Chinees eten heeft ongeveer evenveel met Indisch te maken als Nederlands eten met Afghaans. Peking ligt ruim vijfduizend kilometer verwijderd van Jakarta. Dat is ongeveer dezelfde afstand als Amsterdam-Oruzgan. Het is me dan ook nooit helemaal duidelijk geworden waarom de Chinees in hemelsnaam Indische gerechten op z'n kaart zet. Je haalt je Hollandse hutspotje toch ook niet bij de afhaal-Afghaan?

Chinezen kùnnen ook helemaal niet Indisch koken. Chinese gerechten worden in het algemeen niet met pepers of sambals bereid. De gedachte dat een maaltijd automatisch Indisch wordt als je er maar genoeg sambal in kiepert berust op een misverstand. Bovendien, welke sambal zou men moeten gebruiken? Nederlanders houden niet van sambal. Dat blijkt alleen al uit het feit dat de potjes 'Oelek' van Conimex zo goed verkopen...

Wat Conimex in zijn potjes stopt, zou men in Indonesië bestempelen als 'Olvarit babyvoeding'. Het wordt trouwens ook steeds lastiger om in Nederland aan een goeie pittige sambal te komen. In een stad als Amsterdam of Den Haag wil het nog wel eens lukken om een ècht hete variant te scoren maar buiten de randstad lijkt dit een vrijwel onmogelijke opgave.

Ik heb het geluk dat mijn zusje al bijna twee decennia op Bali woont, zodat de voorraad één of meer keren per jaar wordt aangevuld met die prettige knijpflesjes van het merk ABC. Bij haar laatste bezoek doneerde ze weer een genereuze hoeveelheid flaconnetjes, waaronder 'Sambal Pedas Piring Lombok', maar ditmaal helaas niet de 'Extra Pedas' waar ik zo dol op ben. Overigens: 'pedas' is de moderne schrijfwijze van 'pedis', hetgeen - voor wie dat nog niet wist - 'heet' betekent. En als Indonesiërs het over heet hebben, dan bedoelen ze ook heet!

Wie helpt mij aan een adresje waar ik naar hartelust de producten van ABC kan kopen, meer in het bijzonder: de 'sambal extra pedas'?!

Creamcrackers

Welke verdwaasde geest heeft er toch ooit verzonnen dat éénhaps creamcrackers twee-aan-twee in een pak moeten worden gestopt? Is dat handig? Nee, dat is het níet! U kent ze wellicht wel: die van 'Premium Saiwa' of 'LU' - of hoe dat merk tegenwoordig dan weer heet.

Op zichzelf zijn die koekjes niet eens zo lekker, dus waar maak ik me druk over? Nou, De Patiënt mag van de diëtiste niet teveel koolhydraten binnenkrijgen, dus als er bij wijze van borrelhapje eens iets te smeren valt, doet hij dat op zo'n crackertje in plaats van stukjes stokbrood. Bovendien vindt hij de knapperige korstjes van het stokbrood onprettig, omdat daarvan zijn tandvlees rauw wordt... zegt 'ie.

Enfin, over die creamcrackers dus: voordat je ze kunt besmeren en serveren moet je ze eerst van elkaar scheiden door ze op de perforatie doormidden te breken. Maar u raadt het al: dat gaat - net als bij het afscheuren van closetpapier - negen van de tien keer mis, met als gevolg dat je  bovenmatig veel 'breuk' overhoudt. De mussen varen er wel bij, maar 't kan toch niet de bedoeling zijn.

Onlangs schoten me ineens echter de crackertjes van het merk 'Patria' weer te binnen: die hadden we 'vroeger' altijd in huis, ik schat zo in de tweede helft van de jaren '60. Gauw even ge-Googeld en jawel, ze schijnen nog steeds te worden gemaakt. Sterker nog: ze zitten - één voor één! - in vrijwel dezelfde verpakking als die ik me herinner uit m'n kinderjaren!

Resten nu slechts twee vragen: zijn dit de éénhapscrackers die ik voor ogen heb, en bij welke (Veluwse) supermarkt, deli, grutter of koekebakker kan ik deze biscuitjes eventueel nog kopen?